پيش‏گفتار

پيش‏گفتار:

بسم الله الرحمن الرحیم

 

 نهضت و قيام مردم ديندار و شريف ايران بر ضد رژيم پهلوی از سال 1342 به رهبری روحانيت و در رأس آن، امام خمينی- قدّس سرّه- و ايثار و فداكاری اقشار مختلف مردم، و در نهايت، پيروزی آن در بهمن ماه 1357 بدون شك يك حركت دينی و برای دفاع از حريم مقدس اسلام بود. با آن پيروزی شگفت‏آور، اين انديشه نوين، در ايران و جهان اسلام به وجود آمد كه با رهبری‏های يك فقيه جامع الشرائط و با بهره‏گيری از ايمان و احساسات دينی مردم می‏توان حتی بدون سلاح با طاغوتيان و صاحبان زر و زور و سلاح پيكار كرد و پيروز شد. با آن پيروزی معجزه‏آسا و شگفت‏آور، قدرت اسلام و ايمان و نقش حساس رهبری دينی و نفوذ معنوی روحانيت، برای همگان آشكار شد. آن‏چنان كه اكثريت قاطع اقشار مختلف مردم، دانشگاهی، فرهنگی، بازاری، اداری، كارگر، كشاورز، شهری و روستايی، كه دين‏خواهی در جانشان سابقه ديرينه داشت، با شوق فراوان خواستار حاكميت اسلام و اجرای احكام و قوانين نورانی آن شدند.

امام خمينی- قدّس سرّه- كه در آن زمان، عملا در جايگاه ولايت فقيه واقع شده بود و اكثريت قاطع مردم، رهبری او را پذيرفته بودند، انتخاب نوع حكومت را بر عهده مردم گذارد و «جمهوری اسلامی» را به عنوان پيشنهاد، مطرح ساخت.

در تاريخ 11/ 1/ 1358 همه‏پرسی‏ به عمل آمد و اكثريت قاطع مردم (98/32%) به «جمهوری اسلامی» رأی مثبت دادند.

بعد از آن، تهيه قانون اساسی، يك ضرورت محسوب می‏شد و تدوين آن، نياز به كارشناسانی داشت كه در مسائل قانونی و اسلامی متخصص باشند. انتخاب آنان نيز بر عهده مردم گذاشته شد. در تاريخ 12/ 5/ 58 مردم در يك انتخاب عمومی شركت كردند و به اكثريت آرا 72 نفر از قانون‏دانان و اسلام‏شناسان را بدين منظور برگزيدند. مجلس خبرگان قانون اساسی تشكيل شد و اعضای آن با جديت تمام، مشغول به كار شدند. از رهنمودهای امام خمينی- قدّس سرّه- و صدها طرح و پيشنهادی كه از صاحب‏نظران می‏رسيد استفاده كردند و در مدتی در حدود سه ماه، متن قانون اساسی را تدوين كردند. سپس تصويب آن نيز به آرای مردم واگذار شد و در تاريخ 12/ 9/ 58 در يك همه‏پرسی، با اكثريت چشمگيری (حدود 75%) تصويب شد و به تأييد امام خمينی رسيد. بدين ترتيب، خط مشی نظام جمهوری اسلامی ايران بر پايه قانون اساسی، كه از قرآن و سنت پيامبر اكرم صلّی اللّه عليه و آله و مكتب اهل بيت عليهم السّلام الهام گرفته، مشخص و استوار گشت.

با تصويب قانون اساسی، نوع حكومت و اهداف و اركان آن، جنبه قانونی به خود گرفت، ولايت و زعامت ولی فقيه و مجتهد جامع الشرائط، قانونی شد و رسميت يافت.

مراحل مختلف تهيه، تدوين و تصويب قانون اساسی با سرعت سپری شد؛ چرا كه ضرورت استقرار هرچه سريع‏تر نهادهای نظام جمهوری اسلامی ايران، چنين سرعتی را می‏طلبيد، به ويژه آن كه رهبری‏های ژرف‏بينانه و قاطعانه امام، بر اين سرعت تأكيد می‏ورزيد.

اما با توجه به اين‏كه بعد از حكومت پيامبر اسلام و علی بن ابی طالب- صلوات اللّه عليهما- نخستين بار بود كه حكومتی قانونی، بر طبق مبانی شيعه تأسيس می‏شد و زعامت گسترده ولی فقيه و اجرای احكام و قوانين سياسی، اجتماعی اسلام، سابقه عملی نداشت و تجربه نشده بود، مسائل مربوط به نظام دينی و فلسفه سياسی اسلام، به ويژه ولايت فقيه نيز به طور مربوط به فلسفه سياسی اسلام، به طور گسترده و عميق به وسيله محققان و كارشناسان مربوطه، مورد تحقيق و بررسی قرار گيرد.

اين مسئوليت سنگين، كه استحكام نظام اسلامی بر آن مبتنی است، بر عهده همه دانشمندان متعهد و فقها و اسلام‏شناسان نهاده شده است. بسيار به جا بود كه حوزه‏های علميه، به‏ويژه حوزه علميه قم در اين كار مهم پيشقدم می‏شد و با دعوت از اساتيد و دانشمندان متعهد دانشگاه، وسيله يك‏سری تحقيقات عميق و گسترده جمعی را در همه موضوعات و مسائل مربوط به فلسفه سياسی و نظام اسلامی را فراهم می‏ساخت؛ ولی متأسفانه در اين جهت كوتاهی شد. البته از آن زمان تاكنون در اين رابطه، كارهايی انجام گرفته، كتاب‏ها و مقالات سودمندی تهيه و انتشار يافته است؛ ولی باتوجه به اين‏كه تحقيقات انجام شده، غالبا انفرادی بوده، جای يك سلسله تحقيقات عميق‏تر و فراگيرتر جمعی هنوز خالی است.

باتوجه به اين نياز و تأكيدهای مكرر مقام معظم رهبری، حضرت آية اللّه خامنه‏ای- مد ظله العالی- بود كه مجلس خبرگان رهبری در اجلاسيه 28/ 11/ 1371 مسئوليت انجام اين تحقيقات را بر عهده دبيرخانه مجلس خبرگان گذاشت. در شرح وظايف دبيرخانه چنين آمده است: «تحقيق و پژوهش در موضوع حكومت اسلامی، بالأخص ولايت فقيه، تأليف و نشر آن به صورت‏های مناسب». دبيرخانه بعد از تهيه مقدمات، شروع به كار كرد. در انجام اين مسئوليت بزرگ، كارهايی را شروع كرده و انجام می‏دهد كه مهم‏ترين آن‏ها عبارت است از:

تحقيق در موضوعات و مسائل مختلف فلسفه سياسی اسلام، به‏ويژه ولايت فقيه. در آغاز فهرستی از موضوعات نيازمند به بررسی و تحقيق تهيه شد و از محققان و دانشمندان برای همكاری دعوت به عمل آمد. تعدادی از آنان دعوت ما را پذيرفتند و پس از تهيه و تصويب طرح تحقيقاتی، مشغول به كار شدند.

گرچه مسئوليت مستقيم انجام هريك از موضوعات، بر عهده يك نفر از محققان می‏باشد؛ اما باتوجه به اين‏كه از فكار و اظهار نظر ديگر صاحب‏نظران نيز استفاده می‏كند، می‏توان آن‏را يك تحقيق جمعی به‏شمار آورد. تحقيقات بدين صورت انجام می‏گيرد:

1. محقق در همه مراحل، از نظر اساتيد مشاور و راهنما استفاده می‏كند.

2. مطالبی كه توسط محقق نگاشته شده، در اختيار تعدادی از دانشمندان صاحب‏نظر برای مطالعه و اظهار نظر قرار می‏گيرد. سپس در جمع آنان و با حضور نويسنده، مورد بحث و نقد قرار می‏گيرد.

3. رياست دبيرخانه و مسئول مركز تحقيقات علمی دبيرخانه نيز در همه مراحل تحقيق، از نزديك بر كارها نظارت دارند.

4. محقق از نتايج بحث‏ها و تحقيقاتی كه قبلا توسط دبيرخانه انجام گرفته و نيز از فيش‏های موجود استفاده می‏كند.

ولی باتوجه به اين‏كه محقق در تحقيقات خود از آزادی كامل برخوردار است و الزامی در جهت اعمال همه ديدگاه‏های پيشنهادی ندارد، مسئوليت صحت و سقم مطالب نيز بر عهده خود از خواهد بود.

در اين زمان، چندين طرح تحقيقاتی در دستور كار مركز تحقيقات علمی دبيرخانه است كه تحقيق حاضر، يكی از آن‏ها است.

در اين تحقيق، كه با كوشش حجة الاسلام و المسلمين آقای سروش، يكی از فضلای سخت‏كوش حوزه علميه قم انجام گرفته، نگرشی جامع به نظام حكومتی اسلام و تبيين مبانی حكومت اسلامی، از اهداف اساسی است. محقق محترم، در اين اثر، به مبانی انديشه حكومت اسلامی توجه خاصی داشته است و ضمن تبيين رابطه دين و دولت، به‏ويژه، رابطه اسلام و حكومت، زمينه‏های تاريخی جداانگاری آن دو را در نزد مسلمانان تحليل نموده است.

در ادامه مباحث كتاب، سه بحث عمده منشأ مشروعيت دولت اسلامی، شرايط رئيس دولت اسلامی و اختيارات وی، تبيين گرديده است.

محقق محترم، در اين اثر، ديدگاه‏های مختلف و آثار علمی منتشر شده در اين موضوع را مورد نقد و بررسی قرار داده و در پاسخ‏گويی به پرسش‏های اساسی در حوزه مباحث نظام سياسی اسلام، تلاش وافر كرده است. ايشان حدود چهار سال (زمستان 73 تا پاييز 77) در انجام اين تحقيق تلاش تموده است.

در خاتمه، از زحمات و تلاش‏های محقق محترم و از همكاری همه اساتيدی كه در انجام اين مسئوليت، دبيرخانه را ياری كردند و هم‏چنين از سعی و تلاش مسئول محترم مركز تحقيقات علمی دبيرخانه و ساير همكاران تشكر می‏كنم.

از انتشارات دفتر تبليغات اسلامی حوزه علميه قم نيز، كه مسئوليت چاپ و نشر اين كتاب را بر عهده گرفته، سپاس گزارم.

دبيرخانه اكنون اين كتاب را تقديم علاقه‏مندان می‏كند و اميدوار است ساير طرح‏های تحقيقاتی نيز به اتمام رسيده و در اختيار علاقمندان قرار گيرد.

 

ابراهيم امينی‏

بهمن 1377

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)
محتوای بیشتر در این بخش: مقدّمه‏ »

پیام هفته

تشکل های سیاسی مطمئن و اصولی
پیام هفتهقرآن : لَا تَجِدُ قَوْمًا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ يُوَادُّونَ مَنْ حَادَّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَلَوْ كَانُوا آبَاءهُمْ أَوْ أَبْنَاءهُمْ أَوْ إِخْوَانَهُمْ أَوْ عَشِيرَتَهُمْ أُوْلَئِكَ كَتَبَ فِي قُلُوبِهِمُ الْإِيمَانَ وَأَيَّدَهُم بِرُوحٍ مِّنْهُ (سوره مجادله، آیه 22)ترجمه: قومى را نيابى كه به خدا و روز بازپسين ايمان داشته باشند [و] كسانى را كه با خدا و رسولش مخالفت كرده‏اند هر چند پدرانشان يا پسرانشان يا برادرانشان يا عشيره آنان باشند دوست بدارند در دل اينهاست كه [خدا] ايمان را نوشته و آنها را با روحى از جانب خود تاييد كرده استحدیث: من فارق جماعة المسلمين فقد خل...

ادامه مطلب

موسسه صراط مبین

نشانی : ایران - قم
صندوق پستی: 1516-37195
تلفن: 5-32906404 25 98+

پست الکترونیکی: این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید